Geçen yıl mayısta 400 litrelik bir depoyu 912 yeni liraya dolduran bir kamyon sahibi, şimdi aynı depo için 1248 yeni lira ödüyor. İzmir Kamyoncular Borsası Başkanı Adnan Çetin, maliyet artışını nakliye ücretlerine yansıtamayanların batma noktasına geldiğini belirtiyor. Sektöre ÖTV'siz mazot verilmesini isteyen İzmir Ticaret Odası Meclis Üyesi Koç Ali Al, araç sahiplerinin, çareyi inceltilmiş yağ kullanmakta bulduğunu hatırlatıyor. Uluslararası Nakliyeciler Derneği Genel Sekreteri Hakan Yılmaz ise sektörde ciddi daralma yaşanacağı uyarısında bulunuyor: "Birçok firma eylem çağrısı yaptı."
Türkiye'de 900 bin kamyon, 400 bine yakın TIR, 400 bine yakın da kamyonet, otobüs ve minibüs bulunuyor. Sektör temsilcilerinin verdiği bilgiye göre giderlerin büyük bölümünü akaryakıt oluşturuyor. Bir yıl öncesine göre giderler içinde yüzde 40 olan akaryakıtın payının, zamlarla yüzde 60'a çıktığı belirtiliyor. Antalya 36 No'lu Kamyoncular ve Çekiciler Kooperatifi Başkanı Durmuş Gedik, geçen yıl mayıs ayında Antalya'dan İstanbul'a taşıdıkları bir yük için ortalama 900-950 yeni lira fiyat verdiklerini, bu yıl ise aynı mesafe için bin ile bin 50 yeni lira talep ettiklerini belirtiyor.
Gedik'in hesabına göre şu anda Antalya'dan İstanbul'a giden bir kamyoncuya, masrafları düştüğünde 70 ile 100 yeni lira kalıyor. Gedik, bir kamyonun 3 kilometrede 2 litre mazot yaktığını anlatıyor. Bu hesaba göre 750 kilometre olan Antalya-İstanbul arasında sefer yapan kamyon, 250 litre mazot harcıyor. Geçen yıl mayıs ayında litresi 2,28 yeni kuruş olan mazota, her sefer için 570 yeni lira ödeniyordu. Otoyol, köprü, yemek ve KDV gibi masraflarla seferin maliyetinin 700 yeni lirayı bulduğunu anlatan Gedik, "Geçen yıl her seferde kamyoncuya 200 ile 250 yeni lira arasında para kalıyordu. Bu yıl ise bin 50 YTL fiyat verdiğimiz mesafe için sadece mazota 780 yeni lira ödüyoruz. Diğer giderlerle birlikte İstanbul'a gitmenin maliyeti 980 yeni lirayı geçiyor, geriye de 70 yeni lira kalıyor." bilgisini veriyor.
Antalya Şoförler ve Otobüsçüler Odası Başkanı Mehmet Ali Alkan ise Türkiye'de taşımacılığın yüzde 95'inin lastikli taşıtlarla yapıldığına işaret ederek, sektörün şu anda para kazanamadığını belirtiyor. Araç sahiplerinin, çareyi inceltilmiş yağ kullanmakta bulduğunu anlatan Alkan, "İnsanlar, zararını bildikleri halde araçlarına mazot yerine yağ koyarak her seferde 100-150 YTL kazanmanın yolunu arıyor. Araçlarının muayenesini yaptıramayanlar, bandrollerini ödeyemeyenler var." diyor.
İzmir Ticaret Odası İç Taşımacılık Hizmetler Grubu Meslek Komitesi Meclis Üyesi Koç Ali Al da 150 bin YTL'ye kamyon veya 250 bin YTL'ye çekici alan bir kişinin, evine ekmek götürmede zorlandığını belirtiyor. Kamyoncuların çeşitli illerde art arda eylem düzenlemesinin vergi, taşıt pulu ve araç muayenesini yaptıramaz duruma gelmesinin sonucu olduğuna dikkat çekiyor. Al, "15 milyon insan bu sektörden ekmek yiyor. Tedbir alınmazsa bu güç kontrolden çıkabilir." uyarısında bulunuyor. Hükümetin sektörü disiplin altına alacak düzenlemeleri hayata geçirmesini isteyen Al, ÖTV'siz mazot kullandırılması gerektiği görüşünde: "Biz de ÖTV'siz mazot kullanmak istiyoruz. Yatlar, motorlar, gemiler, uçaklar taşımacılık yapıyor da biz ne yapıyoruz? Ticari araçların yüzde 80-90'ı motorin kullanıyor. Kara Ulaştırma Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan ve Bakanlar Kurulu tarafından yayınlanan ton/kilometre tarifelerinin uygulanması gerekir."
İzmir Kara Nakliyecileri Sitesi ve Kamyoncular Borsası Başkanı Adnan Çetin ise kamyoncuların en büyük sıkıntısını, artan maliyetleri fiyatlarına yansıtamaması olarak görüyor. Firmaların fiyat artışı karşısında nakliye şirketini hemen değiştirdiğine dikkat çeken Çetin, "Araç sahipleri, iş almak için birbiriyle kıyasıya rekabet içinde. 150 bin yeni lira vererek aldığı aracın boş kalmaması için ucuza iş yapıyorlar." bilgisini veriyor.
44 kamyondan 22'sini satmak zorunda kaldı
Akaryakıt fiyatlarındaki artış firmaları kapatma aşamasına getirdi. Bazı şoförler işlerini bırakırken, firmalar da küçülme kararı aldı. Bunlardan biri olan Hamit Çepni Uluslararası Nakliyat, 44 aracından 22'sini satmış. Şirketin Genel Müdürü Alpay Çepni, yıllardır uluslararası çalışan 30 aracından 28'ini bu pazardan çektiğini belirterek, "Uluslararası çalışmak iç piyasaya göre daha zor. Bu pazarda kazanç dolar olduğu için paritedeki kayıp yılbaşına göre yüzde 15'i geçti. Yakıt maliyetleri de eklenince küçülmekten başka çaremiz kalmadı." diyor. Uluslararası Nakliyeciler Derneği Genel Sekreteri Hakan Yılmaz da akaryakıt fiyatlarındaki artışın devamı halinde sektörde ciddi daralma yaşanacağını belirtiyor. Yılmaz, birçok firmanın derneğe "Eylem yapalım." çağrısında bulunduğunu anlatıyor.
Otobüsçüler de yağ yakıyor
Motorin fiyatlarının son dönemde aşırı yükselerek benzine yaklaşması, kamyoncuların yanı sıra şehirlerarası otobüs şirketlerini de zor durumda bıraktı. Otobüsçüler, bu durumla baş edebilmek için kamyonlarda olduğu gibi mazot yerine yağ kullanmaya başladı. Yağ kullanımının bir yandan motorlara büyük zarar verirken, diğer yandan ani kilitlenmeye yol açarak yolcu güvenliğini tehlikeye attığı belirtiliyor. Günün 24 saatinde Türkiye karayollarını kullanan otobüs sayılarının 1.200 olduğunu belirten Metro Turizm İstanbul Bölge Müdürü Mehmet Pervaz, yüzde 90 doluluk oranına rağmen son dönemlerde kâr oranlarının iyice düştüğünü vurguluyor. Pervaz, "Türkiye'nin en büyük yolcu taşıma şirketi olmamıza rağmen ekonomik sıkıntılar yaşıyoruz. Küçük firmalar zaten zararına çalışıyor. Bu da otobüs firmalarının birkaç yıl sonra ne hale geleceğini gösteriyor." dedi. Pervaz, bilet fiyatlarına zam yapmalarına rağmen maliyeti zor kurtardıklarını, petrol istasyonuna borçlu olmayan otobüs şirketi kalmadığını kaydetti.
Sinop Gerzeliler Turizm'de şoförlük yapan Oktay Albayrak da yakıt giderlerinin toplam maliyetin yüzde 60'ını oluşturduğuna işaret ederek, 1 yıl içerisinde mazota yüzde 60 zam yapıldığını kaydetti. Albayrak, "Mazot fiyatları 2 yeni liradan 3 yeni lira 30 yeni kuruşa yükseldi. Mazota yapılan zam kadar biz biletlere zam yapsak, yolcu bulamayız." şeklinde konuştu. Birçok şoförün ya kaçak mazot kullandığını ya da yağ yaktığını vurgulayan Albayrak, şu bilgileri verdi: "Şoför kaçak mazot aldığında 1 litre için 50 yeni kuruş daha az ödüyor. Birçok sürücü, istasyonlardan yakıt almak yerine, gizli yerlerde satılan kaçak mazotu tercih ediyor. Bazı sürücüler de araç bakımında kullanılan ve 10 numara diye bilinen yağı mazot yerine yakıyor." Albayrak, yetkililerin acil çözüm bulmaması halinde otobüs firmalarının iki yıl içinde iflas edeceği uyarısında bulundu.
